Van pup naar puberteit

Ontwikkelingsfases van je pup

Iedere pup is uniek en iedere pup moet je weer leren kennen. De hieronder beschreven ontwikkelingsfases zijn dus een globale weergave, maar kan weer anders zijn voor jouw pup.

Maar wel handig om te weten door welke fases jouw pup heen gaat, zodat je je beter kunt inleven in de belevingswereld van jouw pup. En hem hierdoor beter kunt gaan begeleiden. En ook hoe leuker het gaat worden samen!

1. Als de puppy nog niet geboren is.

De ontwikkeling begint eigenlijk al voordat hij geboren is, in de baarmoeder, en misschien zelfs al daarvoor. Hoe zit de moeder in haar vel, wat voor voer krijgt ze, hoe wordt er voor haar gezorgd. Allemaal factoren, die van invloed kunnen zijn op het gedrag van je puppy.

• Leeftijd 0 – 3 weken

De vroege baby-fase. Hij kan nog niks zien en horen. Hij kan wel meteen al ruiken (wel of geen andere huisdieren, moeder, broertjes/zusjes). En hij voelt dingen. Hij is zich bewust van dingen die zich in zijn omgeving afspelen. Hij begint meteen te leren (inprenting: leerfase). De eerste weken heeft hij behoefte aan warmte van moeder en broertjes/zusjes. Hij heeft verder behoefte aan veiligheid en de juiste voeding. Aan het einde van deze fase gaan de ogen en oren open en kunnen ze langzaam gaan zien en horen.

• Leeftijd 3 – 7 weken

De fase dat je puppy zich steeds bewuster wordt van zijn omgeving. Hij gaat dan eigenlijk al de socialisatiefase in. En deze fase stopt eigenlijk nooit, zeker niet voor een hulphond. Wel is het zo dat hoe jonger je puppy is hoe groter de impact is van iedere individuele leerervaring. Vandaar dat een goede socialisatie en gewenning van het begin af aan erg belangrijk is. Dat heeft te maken met het stukje ontwikkeling van de hersenen. De routes die in de hersenen genomen kunnen worden, worden dan aangelegd. En op het moment dat hij juist dan verschillende ervaringen opdoet, wordt er een uitgebreid netwerk gevormd, waardoor hij flexibeler en stabieler zal opgroeien. De gevoelige socialisatieperiode loopt door tot ongeveer 12 weken. Rond 7 – 8 weken verhuizen de meeste puppy’s naar de nieuwe baasjes. Dus die eerste weken is het de taak van de fokker om de pup te socialiseren. Vandaar dat een pup, die bij een goede fokker geboren is al een voorsprong heeft in zijn ontwikkeling. Hij begint rond 6 – 7 weken te leren dat híj hond is, gaat lichaamstaal ontwikkelen, gaat oefenen met interactie met broertjes/zusjes, hij leert dat er grenzen zijn. Hij leert dat er gevolgen zitten aan zijn gedrag, op het moment dat hij bijvoorbeeld te hard bijt (andere pup piept en trekt zich terug). Hij ontwikkelt een bijtrem door het spelen met andere puppy’s.

Het is belangrijk dat hij in deze fase aanraking komt met verschillende mensen en dieren. Zodat hij kennis maakt met allerlei soorten mensen en dieren. Dit begint al bij de fokker: verschillende baasjes komen bijvoorbeeld kijken naar de nieuwe puppy’s. Hopelijk mogen ze dan ook al opgepakt worden, zodat ze niet alleen anderen zien, maar ook voelen. Zodat dan al andere mensen als normaal gezien worden.

De prikkels spelen zich bij de fokker vaak af in een gecontroleerde omgeving. Vanaf 6 -7 weken gaat het vluchtinstinct echter een grotere rol spelen, bijvoorbeeld bij een nieuwe (onveilige) ervaring. Daarvoor heeft de puppy deze neiging om te vluchten niet of nauwelijks. Je kunt je hierdoor misschien voorstellen hoe spannend het voor een pup is als hij dan vanaf 7 weken naar een nieuw baasje gaat, in een nieuwe omgeving. Heel belangrijk dus om hem de eerste weken veel steun te bieden in het ontdekken van al dat nieuws.

Ook de zindelijkheid begint zich in deze periode te ontwikkelen. Je ziet dat ze instinctief zindelijk willen zijn. Je ziet dat ze uit de nestomgeving weglopen en dan steeds verder weg wil gaan van de nestomgeving om hun behoefte te doen.

• Leeftijd 7 – 12 weken

De ontwikkeling en gewenning aan nieuwe dingen/mensen gaat door na de periode van 7 weken. Dit is de periode dat de puppy’s naar hun nieuwe baasjes gaan. Wanneer de puppy’s weg gaan, is afhankelijk van een aantal factoren. Eén ervan is de gehechtheid aan de moeder. De ene puppy kan bijvoorbeeld eerder weg dan de andere puppy. Het is ook fijn om niet alle puppy’s tegelijk weg te doen, maar dit te spreiden. Verder de fokker zelf: hoeveel doet deze al met de pups buiten het nest om? Hoeveel energie heeft de fokker zelf nog (het is vrij intensief om een nestje puppy’s op te voeden).

Nadat de pup bij jou is, is het jouw verantwoordelijkheid om de socialisatie en gewenning voort te zetten. De periode tot 12 weken is de periode dat leerervaringen definitiever zijn. Onder andere, zoals eerder aangegeven doordat de routes in de hersenen worden aangelegd. Deze routes vormen het referentiekader waar alle leerervaringen worden opgeslagen. Stel dat de pup op latere leeftijd een ervaring opdoet, dan wordt er teruggezocht in dat referentiekader of er een ervaring is die daarop lijkt. Dat wat de pup kent én waar hij een positieve ervaring mee heeft gehad, zorgt ervoor dat hij zich veiliger en meer ontspannen zal voelen bij de huidige ervaring. Dat is de reden dat een goede socialisatie heel belangrijk is! Iets waar Coachhond dus veel aandacht aan besteedt!

Stel dat hij niks tegenkomt in dat referentiekader, bijvoorbeeld hij heeft totaal geen contact gehad met vreemde mensen, dan is er niks waar hij dat aan kan koppelen. De kans is dan groter dat hij angstig of agressief gedrag gaat ontwikkelen.

Wat is goed socialiseren?

Het begint al in het nest dat hij met zoveel mogelijk andere prikkels in aanraking komt (mensen, kinderen, verschillende ondergronden, lichaamsbewustzijn door materialen, speeltjes, huislijke geluiden). En daarna moet je het natuurlijk zelf doen. Heel belangrijk hierin is om na te gaan wat je pup allemaal nodig heeft. Bij een hulphond in opleiding is dit natuurlijk meer dan bij een huishond. Coachhond heeft hiervoor een socialisatielijst gemaakt. Deze lijst is vrij lang en dan nog niet uitputtend. Er zijn misschien nog andere dingen waar je je pup aan wil laten wennen, die niet op de lijst staan. Ook is het zo dat je ook niet álles van de lijst hoeft te doen. Het gaat erom dat je pup zoveel mogelijk ervaringen opdoet en sommige zullen op elkaar lijken, zodat je ook niet alles hoeft te doen.

Belangrijk is wel dat als je pup de eerste keer onzeker of angstig reageert op een prikkel om deze prikkel te blijven herhalen, totdat je pup er ontspannen op reageert (bijvoorbeeld om de dag herhalen) of het in kleine stapjes op te bouwen. Bijvoorbeeld niet meteen naar het station, maar eerst in de buurt wandelen, dan iets dichterbij, nog iets dichterbij, dan in de stationshal en dan pas op het perron en daarna pas echt in de trein. Allemaal dingen waar we natuurlijk in de praktijktrainingen aandacht aan besteden.

Verder is het uiteraard van belang om alles te doseren. 1 of 2 kleine dingen per dag en als je een wat pittigere activiteit doet om dan de dag daarna weer wat rustiger aan te doen.

Liever in kleine stapjes, dan alles in één keer. Je hoeft hem niet meteen overal mee naar toe te nemen, want dan loop je het risico dat hij overprikkeld raakt en niet de kans krijgt om routes aan te leggen in de hersenen. Hij moet de kans krijgen om alles weer te verwerken. Dus op afstand of op de arm, etc.

Stap voor stap ga je nieuwe ervaringen toevoegen.

• Leeftijd 12 – 16 weken

Vanaf 12 weken ongeveer begint de peuterpuberteit. Eerst was hij volledig afhankelijk van jou, maar nu gaat hij zijn eigen ik ontdekken. Hij gaat ook letterlijk wat verder van jou af onderzoeken, grenzen opzoeken, het instinct kan meer de overhand gaan voeren. Hij gaat meer de behoefte krijgen om de onderzoeken. Hij wil meer gaan ervaren wat verschillend gedrag hem oplevert Dit heeft ook te maken met wat hij heeft geleerd in de eerste weken. Hij kan intenser dingen gaan beleven. Zodat je meer pieken in het gedrag gaat zien. Soms zelfs ook wat meer terughoudendheid, de angst en onzekerheid steekt soms de kop op. Je ziet dat de emoties dus eigenlijk alle kanten op kunnen gaan. Zodat je soms ook het idee hebt dat je je puppy niet meer snapt. Wat wil hij nu eigenlijk?

Het kan ook zijn dat je met sommige dingen denkt dat hij weer een stapje teruggaat. Hij was bijvoorbeeld eerst zindelijk en heeft nu toch weer ongelukjes in huis. Dat heeft te maken met dat hij alles intenser beleeft, dat hij bijvoorbeeld enthousiaster is als jij thuis komt en dan per ongeluk een plasje doet. Met meer emotie en passie. En hoe heftiger hoe minder controle dat hij dan over dingen heeft. Hij gaat misschien dingen leuker vinden, maar ook spannender. Emoties worden intenser en de zelfcontrole loopt wat achter. Dit kan het begin zijn van de fase dat hij weer aan de lijn gaat trekken als hij andere hondjes of mensen tegenkomt. Dit is dus heel normaal gezien de intensere emotie die hij op dat moment voelt. Hij vindt er meer van. Het leren beheersen dat loopt dan juist weer achter op de ontwikkeling. Erkenning van deze emotie van je pup is hierin heel belangrijk.

• Leeftijd 4 – 7 maanden

Nu komt je pup in de zogenoemde angstfase. De fase van angst- of vluchtfase, ontwikkeld zich al vanaf 6 weken, maar op deze leeftijd bereikt het een piek. Het kan zijn dat je pup ineens schrikt of in ene niet meer langs een kliko durft. Hij gaat bijvoorbeeld blaffen. Ook in de interactie kan hij wat terughoudender gaan worden. Wat er ook verandert, is dat ieder ras zich vanaf 4 maanden iets anders gaat ontwikkelen. Daarvoor was het dus nog redelijk gelijk. De rasspecifieke eigenschappen worden als het ware wakker. Belangrijk hierin is dat je je dus goed van te voren al verdiept in deze rasspecifieke eigenschappen, zodat je een beetje weet wat je kunt gaan verwachten. Het is handig om te zien wat er bij je puppy gebeurt, zodat je daarmee aan de slag kan om er controle over te houden. Bijvoorbeeld je hebt een ras dat veelal zijn neus gebruikt. Je kunt hierbij de neus soms aanzetten met een spelletje, maar wel in contact met jou. En op andere momenten verlangen dat hij dit niet doet.

• Leeftijd vanaf 6 – 7 maanden

Dan komt de fase van de puberteit. Hoe bewuster je vanaf de eerste dag met de opvoeding van je puppy bezig bent, dus weten wat je aan het doen bent, begrijpen hoe je puppy leert, begrijpen waarom je keuzes maakt, hoe meer dit zorgt voor stabiliteit en vertrouwen van je pup voor jou als begeleider. Het maakt het ook makkelijker om consequent te blijven en dingen vol te houden. In de eerste 7 maanden leg je de belangrijkste basis voor het karakter van je puppy. Daarna is het vooral volhouden! Dingen waarvan je eerst hebt gezien dat ze werkten, kun je weer hetzelfde oppakken door soms weer een paar stapjes terug te doen. Je gaat opnieuw zien dat je pup in andere dingen geïnteresseerd is. Hij wordt nog zelfstandiger, de instincten drijven hem nog verder bij jou vandaan. De één heeft meer last dan de ander. Sommige reutjes kunnen bijvoorbeeld in ene een testosteron piek hebben, die zich na verloop van tijd wel weer stabiliseert, maar wat wel z’n uitwerking kan hebben of het gedrag van dat moment.

Je hond wordt geslachtsrijp. Het lichaam gaat zich voorbereiden op loopsheid, etc

• Eindelijk volwassen

Ergens tussen 1 jaar tot 3 jaar is je pup volwassen. Gemiddeld zijn kleinere rassen eerder volwassen dan grotere. Elke fase zet je pup als het ware weer een andere bril op en ook jij zult iedere keer je pup met een andere bril moeten bekijken. De ervaring van dezelfde omgeving of situatie kan verschillend zijn per fase. De ontwikkeling gaat met ups en downs. Alles wat je erin investeert, is niet weg. Het lijkt soms dat je pup het ineens niet meer doet (de geijkte bananen in de oren). Maar het is altijd een (langzaam) stijgende lijn. Probeer je verwachtingen af te stemmen en bij te sturen bij de ontwikkelingsfase waar je pup in zit.

Op deze manier bouw je een mooie band op met je pup. Gebaseerd op vertrouwen en verbinding!